अनुकूलता — गुण मिलान

अष्टकूट गुण मिलान

यसलाई यसो पनि भनिन्छ: गुण मिलान, अष्टकूट

RishiAstro टोलीद्वारा · अद्यावधिक २०२६ नोभेम्बर १०

अष्टकूट गुण मिलान भनेको के हो?

अष्टकूट गुण मिलान भनेको दुई व्यक्तिको चन्द्र नक्षत्र र चन्द्र राशिलाई आठ कूट (कारक) मा तुलना गरेर ३६ गुणमध्ये संयुक्त अंक निकाल्ने विवाह अनुकूलता जाँच्ने परम्परागत वैदिक विधि हो।

आठ कूटहरू हुन्: वर्ण, वश्य, तारा, योनि, ग्रह मैत्री, गण, भकूट र नाडी। प्रत्येकले अनुकूलताको फरक पक्ष हेर्छ र ३६-गुण जम्मामा आफ्नै अंक थप्छ।

१८ वा सोभन्दा माथिको अंक सामान्यतया स्वीकार्य मानिन्छ, र २४–३२ धेरै राम्रो मेल मानिन्छ। गुण मिलान मिलानको एउटा मात्र भाग हो; मंगल दोष र सम्पूर्ण जन्म चार्ट पनि हेरिन्छ।

आठ कूट र अंकहरूको भार कसरी तय हुन्छ

३६ गुण बराबर बाँडिएका छैनन्। प्रत्येक कूटको अधिकतम अंक एकदेखि आठसम्म बढ्छ: वर्ण १, वश्य २, तारा ३, योनि ४, ग्रह मैत्री ५, गण ६, भकूट ७ र नाडी ८। यो भार जानीबुझी राखिएको हो, पछिल्ला कूटहरू, विशेष गरी भकूट र नाडीलाई सबैभन्दा निर्णायक मानिन्छ, र यी दुईले मिलेर ३६ मध्ये १५ अंक ओगट्छन्।

आठै कूट प्रत्येक व्यक्तिका दुई कुरामात्र आधारित छन्, चन्द्रमाको राशि र चन्द्रमाको नक्षत्र। त्यसैले जन्मसमय अनुमानित मात्र भए पनि यो पद्धति काम गर्छ। यहीँबाट त्यसका सीमा पनि बन्छन्, जसको चर्चा तल छ। यी नियम विवाह-मिलानको परम्परागत अभ्यासबाट आएका हुन्, र क्षेत्रीय पुस्तिकाहरूले तिनका विवरण भर्छन्।

पहिला पाँच कूटहरूको गणना

वर्णले चन्द्र राशिहरूलाई चार वर्गमा बाँड्छ, जल राशि (कर्कट, वृश्चिक, मीन) सबैभन्दा माथि, त्यसपछि अग्नि, पृथ्वी र वायु राशि, र वरको वर्ण वधूको बराबर वा माथि हुँदा आफ्नो एक अंक दिन्छ। वश्यले राशिहरूलाई चतुष्पद, मानव, जलचर, वनचर र कीट जस्ता श्रेणीमा राख्छ, र एक साथीको स्वभावले अर्कोलाई कति सजिलै समायोजन गर्छ भनेर अंक दिन्छ।

ताराले एक साथीको नक्षत्रदेखि अर्कोको नक्षत्रसम्म दुवै दिशामा गन्छ र प्रत्येक गन्तीलाई नौले घटाउँछ; विपत्, प्रत्यक् वा नैधन तारामा पर्ने शेष अशुभ हुन्छन्, र प्रत्येक दिशाको मूल्य बढीमा डेढ अंक हुन्छ। योनिले प्रत्येक नक्षत्रलाई चौध पशु प्रतीकमध्ये एक दिन्छ, एउटै पशु भए पूरा अंक र बिरालो र मुसा जस्ता स्वाभाविक शत्रु भए शून्य। ग्रह मैत्रीले दुई चन्द्र राशिका स्वामी ग्रहहरूलाई स्वाभाविक मित्रता, समता र शत्रुताको परम्परागत तालिका प्रयोग गरेर तुलना गर्छ।

गण, भकूट र नाडीको भार किन सबैभन्दा बढी हुन्छ

गणले २७ नक्षत्रलाई तीन स्वभावमा बाँड्छ, प्रत्येकमा नौवटा। देव कोमल, मनुष्य मानवीय र राक्षस उग्र हुन्छ। मिल्दो स्वभावले पूरा अंक पाउँछ। देव वा मनुष्यसँग राक्षसको जोडीले सबैभन्दा कम अंक पाउँछ, प्रायः शून्य वा एक। त्यसपछि भकूटले दुई चन्द्र राशि एकअर्काबाट कति टाढा छन् भनेर नाप्छ। २–१२, ५–९ वा ६–८ सम्बन्धले शून्य पाउँछ र भकूट दोष उत्पन्न गर्छ; अरू हरेक सम्बन्धले सातै अंक पाउँछ।

नाडीले प्रत्येक नक्षत्रलाई आदि, मध्य वा अन्त्यमा वर्गीकरण गर्छ। दुवै साथीको नाडी एउटै भएमा कूटले शून्य पाउँछ, नाडी दोष, र सबैभन्दा बढी भार भएकाले परम्परागत रूपमा यो सबैभन्दा गम्भीर एकल बेमेल मानिन्छ। यी तीन कूटको मिलानले मात्र जम्मा अंकलाई २१ अंकसम्म सार्न सक्छ, यसैले मिल्दोजुल्दो कुल अंक भएका दुई जोडीले पनि धेरै फरक मूल्यांकन पाउन सक्छन्।

परिहार, र दुई रिपोर्ट किन फरक पर्छन्

ज्योतिषीहरूले शून्य अंकलाई निष्प्रभावी बनाउने अपवादहरू मान्छन्। दुवै चन्द्र राशिको स्वामी एउटै भएमा वा तिनका स्वामीहरू मित्र भएमा भकूट दोषलाई प्रायः पन्छाइन्छ। साथीहरूको चन्द्र राशि एउटै तर नक्षत्र फरक भएमा, वा नक्षत्र एउटै तर पाद फरक भएमा नाडी दोष प्रायः रद्द भएको मानिन्छ। कुन अपवाद स्वीकार्ने, र रद्द भएका अंकहरू जम्मामा फर्काउने कि नफर्काउने भन्ने कुरा परम्परा अनुसार फरक पर्छ।

थप भिन्नता अयनांशबाट आउँछ। नक्षत्र सीमानजिकको चन्द्रमाले नक्षत्र बदल्न सक्छ, र त्यससँगै धेरै अंक पनि बदलिन्छन्। कुन साथीलाई वधू र कुनलाई वर मानिन्छ भन्ने पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ, किनकि वर्ण, गण र अधिकांश वश्य तालिकाले दुई स्थानलाई फरक अंक दिन्छन्। तमिलनाडु, केरला र नजिकका क्षेत्रहरूमा सम्बन्धित दश पोरुथम् प्रणाली रुचाइन्छ। यसमा रज्जु र वेध सहित दश कारक हुन्छन्, जसलाई जोडिँदैन, बरु पास वा फेलका रूपमा जाँचिन्छ।

अंकले के बताउन सक्दैन

गुण मिलानले दुई चन्द्रमा मात्र पढ्ने भएकाले यसले सातौं भाव, सप्तमेश, शुक्र, नवांश, वा प्रत्येक व्यक्तिका दशाको समयबारे प्रत्यक्ष केही भन्दैन। त्यसैले परम्परागत ज्योतिषीले यसलाई पहिलो छन्नीका रूपमा लिन्छन्। व्यक्तिगत चार्टहरू बलिया भएमा सामान्य अंक पनि व्यावहारिक मानिन सक्छ, र उच्च अंकले मात्र अन्यत्रका गम्भीर चिन्ताहरूलाई ओझेलमा पार्दैन। मंगल दोषको मूल्यांकन मंगलको स्थितिबाट छुट्टै गरिन्छ।

त्यसैले धेरै परिवार र ज्योतिषीहरूले कूट तालिकासँगै दुवै कुण्डलीलाई छेउछाउ राखेर पढ्छन्, सातौं भाव, शुक्र र नवांश हेर्छन्, र विवाहका सुरुका वर्षहरूमा प्रत्येकले चलाउने दशाहरू सामान्यतया सहयोगी छन् कि छैनन् भनेर जाँच्छन्।

अष्टकूट गुण मिलान बारे सामान्य प्रश्नहरू

के ३६ मध्ये ३६ गुण मिल्न सम्भव छ?

सम्भव छ, तर दुर्लभ। पूरा अंकका लागि फरक नाडी र स्वीकार्य भकूट सम्बन्ध सहित हरेक कूटमा एकसाथ अनुकूल परिणाम चाहिन्छ। ज्योतिषीहरू पूर्ण अंक माग्दैनन्। रद्द नभएको नाडी वा भकूट दोषबिनाको पच्चीस आसपासको जम्मा अंकलाई सामान्यतया राम्रो सुरुवात मानिन्छ।

कुन साथीलाई वधू र कुनलाई वर मानिन्छ भन्नेले फरक पार्छ?

केही कूटका लागि पार्छ। धेरै उत्तर भारतीय पुस्तिकाहरूले वरको वर्ण वधूको बराबर वा माथि छ कि छैन भनेर वर्ण जाँच्छन्, र तिनका गण र वश्य तालिकाले पनि वधू र वरलाई छुट्याउँछन्, त्यसैले दुईलाई साटासाट गर्दा अंक एक वा सोभन्दा बढीले बदलिन सक्छ, जुन क्यालकुलेटरहरू कहिलेकाहीं नमिल्नुको एउटा कारण हो। तारा भने दुवै दिशाबाट गनिन्छ, त्यसैले क्रमले यसमा असर गर्दैन।

जन्म समय थाहा नभए के हुन्छ?

गुण मिलान अधिकांश विधिभन्दा बढी सहनशील छ, किनकि यसलाई चन्द्रमाको राशि र नक्षत्र मात्र चाहिन्छ। तैपनि चन्द्रमाले लगभग दिनको एक पटक नक्षत्र र लगभग सवा दुई दिनमा एक पटक राशि बदल्छ। जन्म समय बिना प्रायः दुईवटा सम्भावित नक्षत्र हुन्छन्। ज्योतिषीहरू दुवै जाँच्छन्, र दुवैको परिणाम फरक परेमा परिणामलाई अनिश्चित भन्छन्। मिलानका भाव-आधारित भागहरूका लागि भने भरपर्दो समय चाहिन्छ नै।

के कम अंकको अर्थ विवाह हुनु हुँदैन भन्ने हो?

परम्परागत अभ्यासमा होइन। १८ भन्दा कम अंकलाई प्रायः सिधै अस्वीकार गरिँदैन, बरु नजिकबाट अध्ययन गर्न चिन्ह लगाइन्छ। ज्योतिषीले कुन कूटहरूमा अंक घटे, नाडी वा भकूट दोष रद्द भएको छ कि छैन, र दुवै पूर्ण चार्ट कसरी तुलना हुन्छन् भनेर जाँच्छन्। व्यापक चित्र तौलिएपछि सामान्य अंक भएका धेरै जोडीहरू अनुकूल ठहरिन्छन्।

← अनुकूलता — गुण मिलान