ରାହୁ

ରାହୁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କକ୍ଷପଥ ଉତ୍ତର ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ କ୍ରାନ୍ତିବୃତ୍ତକୁ ପାର କରେ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କକ୍ଷପଥର ସମତଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆପାତ ପଥ ପ୍ରତି ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ଡିଗ୍ରୀ ଢଳିଥିବାରୁ, ଏପରି ଦୁଇଟି ଛେଦ ବିନ୍ଦୁ ଅଛି, ଏବଂ ରାହୁ ହେଉଛି ଆରୋହୀ ବିନ୍ଦୁ। ଅମାବାସ୍ୟା ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଏହି ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ନିକଟରେ ଥିଲେ ହିଁ ଗ୍ରହଣ ହୋଇପାରେ, ସେଥିପାଇଁ ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରା ବହୁ ଦିନରୁ ରାହୁ ଓ କେତୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ ସହ ଯୋଡ଼ିଆସିଛି।

ପାତ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ରାଶିଚକ୍ରରେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି, ପ୍ରାୟ 18.6 ବର୍ଷରେ ଏକ ପରିକ୍ରମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିରେ ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ ବର୍ଷ ରହନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ବୈଦିକ ଚାର୍ଟରେ ରାହୁଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବକ୍ରୀ ଧରାଯାଏ।

ରାହୁଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଗଣନା କରିବାର ଦୁଇଟି ଉପାୟ ଅଛି। ମଧ୍ୟମ ପାତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କକ୍ଷୀୟ ଦୋଳନକୁ ଏକ ସ୍ଥିର ପଶ୍ଚାତ୍ ଗତିରେ ସମତଳ କରେ, ଯେତେବେଳେ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାତ ପ୍ରକୃତ, ଦୋଳାୟମାନ ଛେଦ ବିନ୍ଦୁକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଦୁଇଟି ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ ଡିଗ୍ରୀରୁ ବହୁତ କମ୍ ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ସୀମା ନିକଟରେ ରାହୁଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ର ବା ରାଶି ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ତାହା ଯଥେଷ୍ଟ।

କେଉଁଟି ପସନ୍ଦ କରାଯିବ ସେ ବିଷୟରେ ପରମ୍ପରା ଭିନ୍ନ, ଏବଂ ଅନେକ ଜ୍ୟୋତିଷୀ ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟମ ପାତ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଭିନ୍ନ ଉତ୍ସରୁ ଏକା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦୁଇଟି ଚାର୍ଟ ତୁଳନା କଲେ, ରାହୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ଛୋଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପ୍ରାୟତଃ ତ୍ରୁଟି ନୁହେଁ, ଏହି ଚୟନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଏ।

ପୌରାଣିକ କାହାଣୀରେ, ଅସୁର ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅମୃତ ପାନ କରିବା ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛଦ୍ମବେଶରେ ବସିଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନାଇଦେଲେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅମୃତ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଗଳାକୁ ଛୁଇଁସାରିଥିଲା। ମୁଣ୍ଡ ରାହୁ ଓ ଶରୀର କେତୁ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି କାହାଣୀ ପୌରାଣିକ ଭାଷାରେ ବୁଝାଏ ଯେ ଦୁହେଁ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗିଳିବାକୁ କାହିଁକି ଫେରନ୍ତି।

ଶରୀର ବିନା ମୁଣ୍ଡର ଚିତ୍ର ରାହୁଙ୍କ ପ୍ରତୀକବାଦକୁ ଗଢ଼େ। କେବେ ତୃପ୍ତ ନ ହେଉଥିବା କ୍ଷୁଧା, ବର୍ଦ୍ଧିତ ଧାରଣା, ଏବଂ ଅଧିକ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିର ଆକାଂକ୍ଷା।

ରାହୁ ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷ, ନୂତନତା, ବିଦେଶ ଓ ବିଦେଶୀ ଲୋକ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଅପାରମ୍ପରିକ ପଥ, ମାୟା ଓ ଆସକ୍ତି ସହ ଜଡ଼ିତ। ପ୍ରାୟତଃ କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ଥିବା ଭାବକୁ ସେ ବର୍ଦ୍ଧିତ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ପ୍ରବଳ ଆଗ୍ରହ ଓ ବେଳେବେଳେ ନାଟକୀୟ ଫଳ ଆଣନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ ଜ୍ୟୋତିଷୀ 3ୟ, 6ଷ୍ଠ, 10ମ ଓ 11ଶ ଭାବରେ ରାହୁଙ୍କୁ ଫଳପ୍ରଦ ମନେ କରନ୍ତି।

ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଉକ୍ତି କହେ ଯେ ରାହୁ ଶନିଙ୍କ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ରାହୁ ସେ ଥିବା ରାଶିର ଅଧିପତି ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁତ ଯେକୌଣସି ଗ୍ରହଙ୍କ ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଆର୍ଦ୍ରା, ସ୍ୱାତୀ ଓ ଶତଭିଷା ନକ୍ଷତ୍ରର ଅଧିପତି। ତାଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ରାଶି ବିବାଦୀୟ, ବୃଷ ଓ ମିଥୁନ ଉଭୟର ନାମ ଆଗକୁ ଆସେ, ଏବଂ କେତେକ ଧାରା ରାହୁଙ୍କୁ କୁମ୍ଭର ସହ-ଆଧିପତ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି। ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ରାହୁ 5ମ ଓ 9ମ ବିଶେଷ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଧାରା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ରାହୁ ଏକ ରାଶିରେ ପ୍ରାୟ ଅଠର ମାସ ରହୁଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ଗୋଚର ଘଟଣା ନୁହେଁ, ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଭାବେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଧୀର। ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ଜନ୍ମ ଚନ୍ଦ୍ର, ଲଗ୍ନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ରାହୁଙ୍କ ଗୋଚରକୁ ବିଶେଷ ଆଗ୍ରହରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଗ୍ରହଣ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଜନ୍ମକାଳୀନ ବିନ୍ଦୁ ନିକଟରେ ପଡ଼ିଲେ ପାତ ଅକ୍ଷ ଟିପନ୍ତି। ଏପରି ଗୋଚର ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଭାବିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଧ୍ୟାନ ବା ପରିବର୍ତ୍ତନର କାଳ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ, ଚାଲୁଥିବା ଦଶା ସହ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ।

ରାଶି-ଆଧାରିତ ଶାଖାରେ, ଯେଉଁଠି ଚର କାରକ ଗ୍ରହର ଅଂଶରୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ, କେତେକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାହୁଙ୍କୁ ଆଠ ଚର କାରକ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ବକ୍ରଗତି କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଓଲଟା ମାପନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ସାତ କାରକର ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଛାୟା ଗ୍ରହ ନିଆଯାଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ କୁଣ୍ଡଳୀର ପାର୍ଥକ୍ୟର କାରଣ ଗଣିତ ନୁହେଁ, ପରମ୍ପରା-ଭେଦ।

ବିଂଶୋତ୍ତରୀ କ୍ରମରେ ରାହୁଙ୍କ କାଳ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ପରେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଆସେ, ଏବଂ ଏହାର ଅଠର ବର୍ଷ ଏହାକୁ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା କାଳ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କରେ। ରାହୁ ମହାଦଶାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରବଳ ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷ, ପରିବେଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ମୋଡ଼ର ସମୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ଏହାର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱାଦ କିନ୍ତୁ ରାହୁଙ୍କ ରାଶି, ଭାବ, ରାଶୀଶ ଓ ଯୁତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଭଲ ସମର୍ଥନ ପାଉଥିବା ରାହୁ ଦ୍ରୁତ ଉନ୍ନତି ସହ ମେଳ ଖାଇପାରନ୍ତି, ଆଉ ଦୁର୍ବଳ ସମର୍ଥନ ପାଉଥିବା ରାହୁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆଣିପାରନ୍ତି। କୌଣସିଟି ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥିର ନୁହେଁ।