ਭਾਵ

ਭਾਵ ਜੋਤਿਸ਼ ਕੁੰਡਲੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਰ ਭਾਵ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੈ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਯ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਪਰਾਕਰਮ, ਘਰ, ਸੰਤਾਨ, ਰੋਗ, ਸਾਂਝ, ਉਲਟ-ਫੇਰ, ਭਾਗ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਲਾਭ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਬਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਲਾ ਕੋਈ ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ।

ਸਭ ਕੁਝ ਲਗਨ ਉੱਤੇ ਟੰਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਜਨਮ ਦੇ ਪਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਉੱਤੇ। ਪਹਿਲਾ ਭਾਵ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਗਿਆਰਾਂ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਲਗਨ ਲਗਭਗ ਹਰ ਦੋ ਘੰਟੇ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਜਨਮ ਸਮਾਂ ਹੀ ਭਾਵ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਗ਼ਲਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਭਾਵ ਉਸ ਨਾਲ ਸਰਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ੀਚੱਕਰ ਦਾ ਤੀਹ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਪੱਕਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੰਮੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕੋ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਕਿਹੜਾ ਭਾਵ ਚੁੱਕੇਗੀ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਗਨ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰਨ-ਰਾਸ਼ੀ ਪੱਧਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਠੀਕ ਇੱਕ ਭਾਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦੋ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਗੁਰੂ ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਕਰ ਲਗਨ ਲਈ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਤੀਜਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਕਰਕ ਲਗਨ ਲਈ ਨੌਵਾਂ। ਰਾਸ਼ੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਗ੍ਰਹਿ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੇਗਾ। ਭਾਵ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।

ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਨਿਯਮ ਇੱਕ ਭਾਵ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਭਾਵ, ਭਾਵ ਕੋਣ, ਪਹਿਲਾ, ਚੌਥਾ, ਸੱਤਵਾਂ ਅਤੇ ਦਸਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਕੁੰਡਲੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਨੌਵਾਂ ਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਤ੍ਰਿਕੋਣ। ਦੁਃਸਥਾਨ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਵ, ਛੇਵਾਂ, ਅੱਠਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਹਨ। ਉਪਚਯ ਭਾਵ, ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਭਾਵ, ਤੀਜਾ, ਛੇਵਾਂ, ਦਸਵਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸੁਧਰਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਬਾਰਾਂ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਕਸਦ ਦੇ ਚਾਰ ਤ੍ਰਿਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਵ 1, 5 ਅਤੇ 9; ਅਰਥ ਵਿੱਚ 2, 6 ਅਤੇ 10; ਕਾਮ ਵਿੱਚ 3, 7 ਅਤੇ 11; ਮੋਕਸ਼ ਵਿੱਚ 4, 8 ਅਤੇ 12। ਸੁਆਮੀਪੁਣਾ ਸਥਿਤੀ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਡਾਯ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਭਾਵ ਤੀਜੇ, ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦੇ, ਘੱਟ ਸ਼ੁਭ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦੇ ਸਾਰ ਮਾਰਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਜੋਤਿਸ਼ ਪੂਰਨ-ਰਾਸ਼ੀ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਲਗਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪਹਿਲਾ ਭਾਵ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਅਗਲਾ ਭਾਵ, ਸੋ ਭਾਵ ਤੇ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੰਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਵ ਚਲਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਕੱਟਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਵ ਅਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਦੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਪੱਧਤੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠਾ ਗ੍ਰਹਿ ਪੂਰਨ-ਰਾਸ਼ੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਚਲਿਤ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਬਹੁਤ ਜੋਤਸ਼ੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਗਨ ਅਤੇ ਲਗਨੇਸ਼ ਤੋਂ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਜਿਸ ਭਾਵ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਓ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਬਲ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਕ ਨੂੰ ਤੋਲੋ। ਦਸ਼ਾ ਤੇ ਗੋਚਰ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥ ਨਹੀਂ। ਨਵੇਂ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਾਲੀ ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਲਝਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਭਾਵ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਜਿਸ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਕਦੇ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।