नवमांश

विभागीय कुंडल्या राशिचक्राच्या अशा भागावर लक्ष केंद्रित करतात जो जन्मपत्रिकेत दिसण्यासाठी फारच लहान असतो. नवमांश हे प्रत्येक 30° राशीचे 3°20′ चे नऊ समान भाग करून साधतो, ज्यामुळे संपूर्ण वर्तुळात 108 नवमांश तयार होतात. ही संख्या योगायोगाने आलेली नाही. 27 नक्षत्रांना त्यांच्या चार पादांनी गुणल्यासही 108 येतात, आणि प्रत्येक पाद नेमका 3°20′ रुंद असतो. त्यामुळे प्रत्येक नवमांश एका नक्षत्र-चरणाशी जुळतो, आणि D9 थेट चांद्र नक्षत्रांशी जोडली जाते.

नवमांश ही षोडशवर्गातील सोळा विभागीय कुंडल्यांपैकी एक, आणि त्या सोळांमध्ये सर्वाधिक लक्ष तिच्याकडेच जाते. त्याला अनेकदा धर्माची, विवाहाची आणि त्या आंतरिक बलाची कुंडली म्हटले जाते, जे ठरवते की राशी कुंडलीत ग्रहाने दाखवलेली संभाव्यता प्रत्यक्षात फलद्रूप होईल की नाही.

परंपरागत मोजणीचा नियम राशीच्या स्वभावावर अवलंबून असतो. चर राशींसाठी (मेष, कर्क, तूळ, मकर) नऊ नवमांश त्याच राशीपासून सुरू होतात. स्थिर राशींसाठी (वृषभ, सिंह, वृश्चिक, कुंभ) ते तिच्यापासून नवव्या राशीपासून सुरू होतात. द्विस्वभाव राशींसाठी (मिथुन, कन्या, धनु, मीन) ते पाचव्या राशीपासून सुरू होतात. तत्त्वांवर आधारित एक समतुल्य सोपी पद्धतही आहे: अग्नी राशींची मोजणी मेषेपासून, पृथ्वी राशींची मकरेपासून, वायू राशींची तुळेपासून आणि जल राशींची कर्केपासून सुरू होते.

वृषभेच्या 15° वरील चंद्र घ्या. 15° ला 3°20′ ने भागल्यास 4.5 येतात, म्हणजे चंद्र पाचव्या नवमांशात येतो. वृषभ स्थिर रास असल्याने मोजणी मकरेपासून सुरू होते. मकर, कुंभ, मीन, मेष, वृषभ. चंद्र वृषभ नवमांशात येतो, म्हणजे जन्मपत्रिकेत तो ज्या राशीत आहे त्याच राशीत, आणि त्यामुळे तो वर्गोत्तम ठरतो. सर्वसाधारणपणे वर्गोत्तम नवमांश चर राशींमध्ये पहिला, स्थिर राशींमध्ये मधला आणि द्विस्वभाव राशींमध्ये शेवटचा असतो.

ज्योतिषी नवमांशाचा उपयोग दोन व्यापक प्रकारे करतात. पहिला, बलाची कसोटी म्हणून. D9 मध्ये उच्च किंवा स्वराशीत असलेल्या ग्रहाला खरे टिकाऊ सामर्थ्य असल्याचे मानले जाते, जरी जन्मपत्रिकेतील त्याची स्थिती साधारण दिसत असली तरी, तर D9 मध्ये नीच असलेला ग्रह राशीत बलवान स्थिती असूनही अपेक्षेपेक्षा कमी फळ देऊ शकतो. हे सांगण्याची एक प्रचलित पद्धत अशी आहे की राशी झाड दाखवते आणि नवमांश त्याचे फळ.

दुसरा, स्वतंत्र कुंडली म्हणून. विवाह आणि जोडीदाराचे स्वरूप जाणून घेण्यासाठी D9 लग्न, त्याचा स्वामी आणि नवमांशाचा सप्तम भाव तपासला जातो, तसेच जन्मपत्रिकेतील शुक्र आणि सप्तमेश यांचाही विचार होतो. परंपरेच्या एका धारेत नवमांशात आत्मकारक ज्या राशीत असतो तिला कारकांश म्हणतात, आणि तिचा उपयोग व्यक्तीची आध्यात्मिक प्रवृत्ती आणि जीवनकार्य जाणण्यासाठी केला जातो.

प्रत्येक नवमांश केवळ 3°20′ रुंद असल्याने D9 जन्मपत्रिकेपेक्षा वेळेबाबत खूपच संवेदनशील असते. नवमांश लग्न सरासरी सुमारे तेरा मिनिटांनी बदलते, आणि रास लवकर उगवत असल्यास त्याहून वेगाने. जन्मवेळ किंचित चुकली तरी राशी लग्न तेच राहूनही D9 लग्न पूर्णपणे वेगळे येऊ शकते. दिवसाला सुमारे 13° सरकणारा चंद्र साधारण दर सहा तासांनी नवमांश बदलतो, तर मंद गतीचे ग्रह एकाच नवमांशात दिवस किंवा आठवडे राहतात.

म्हणूनच जन्मवेळ अनिश्चित असताना अनेक ज्योतिषी D9 लग्नापेक्षा ग्रहांच्या नवमांश स्थितींना अधिक महत्त्व देतात, आणि जन्मवेळ शुद्धीकरणात D9 चाच साधन म्हणून वापर करतात. सीमांजवळ अयनांशाची निवडही महत्त्वाची ठरते, कारण अंशाच्या एका अंशानेही ग्रह पुढच्या नवमांशात जाऊ शकतो.

एक चूक म्हणजे D9 ला जन्मपत्रिकेचा पर्याय मानणे, किंवा केवळ तिच्यावरून ठामपणे भाकिते करणे. परंपरागत पद्धत विभागीय कुंडल्यांना D1 आधीच जे दाखवते त्याची पुष्टी आणि सूक्ष्म परिष्करण मानते. दुसरी चूक म्हणजे D9 ही केवळ विवाहाची कुंडली आहे असे समजणे; तिचा उपयोग ग्रहांचे एकूण बल, धर्म आणि आयुष्याचा उत्तरार्ध यांसाठीही केला जातो.

वाचक नवमांशाची भाव चलित किंवा चंद्र कुंडलीशीही गल्लत करतात. तिन्ही बारा भावांच्या आकृत्या म्हणून काढल्या जातात, पण नवमांश ही राशींच्या गणिती विभागणीतून तयार होणारी खऱ्या अर्थाने वेगळी कुंडली आहे, त्याच स्थितींची केवळ भावांमध्ये फेरमांडणी नव्हे.