ग्रह आणि बिंदू
ग्रह बल कसे मिळवतात किंवा गमावतात, आणि विशेष बिंदू.
- राहूउत्तर बिंदू, राहू शीरराहू म्हणजे चंद्राचा उत्तर बिंदू. तो एक छाया ग्रह आहे, प्रत्यक्ष पिंड नाही, आणि इच्छा, महत्त्वाकांक्षा, परदेशी आणि अपारंपरिक बाबी, आणि आकस्मिक लाभ किंवा व्यसने दर्शवतो.
- केतूदक्षिण बिंदू, केतू पुच्छकेतू म्हणजे चंद्राचा दक्षिण बिंदू, म्हणजेच राहूच्या समोरचा छाया ग्रह. तो विरक्ती, अध्यात्म, पूर्वजन्माचे कर्म, मोक्ष आणि आकस्मिक हानी किंवा मुक्ती दर्शवतो.
- उच्च आणि नीचउच्चता आणि नीचता, नीच ग्रहउच्च (उच्चता) म्हणजे ती रास जिथे ग्रह सर्वात बलवान असतो आणि सर्वोत्तम परिणाम देतो; नीच (नीचता) म्हणजे विरुद्ध रास, जिथे तो सर्वात दुर्बल असतो. 'नीच' ग्रह म्हणजे आपल्या नीच राशीत असलेला ग्रह.
- अस्तदहनजेव्हा एखादा ग्रह सूर्याच्या अगदी जवळ बसतो आणि त्याच्या किरणांनी 'जळतो', तेव्हा तो अस्त होतो, ज्यामुळे परिणाम देण्याची त्याची क्षमता दुर्बल होते. प्रत्येक ग्रहाचे स्वतःचे दहन अंतर असते.
- वक्रीप्रतिगामीवक्री किंवा प्रतिगामी ग्रह पृथ्वीच्या दृष्टिकोनातून मागे जाताना दिसतो. वैदिक ज्योतिषात प्रतिगामी ग्रह सामान्यतः बलवान मानले जातात, त्यांना पूर्ण गतिबल (चेष्टा बल) मिळते, आणि ते तीव्र, अंतर्मुख परिणाम देतात, जरी हे परिणाम अनुकूल असतात का याबाबत विविध परंपरांमध्ये मतभेद आहेत.
- ग्रह दृष्टीग्रहदृष्टीदृष्टी म्हणजे एखादा ग्रह इतर भाव आणि ग्रहांवर टाकणारी 'नजर' किंवा दृष्टी. प्रत्येक ग्रह स्वतःपासून सातव्या भावावर दृष्टी टाकतो; मंगळ, गुरू आणि शनी यांच्या अतिरिक्त विशेष दृष्टी असतात.
- आत्मकारकAK, आत्म कारकपरंपरेच्या एका शाखेत आत्मकारक म्हणजे कोणत्याही राशीत सर्वाधिक अंशावर असलेला ग्रह: 'आत्म कारक', जो स्वतःच्या सखोल इच्छा आणि कर्मिक मार्गाचे प्रतिनिधित्व करतो.
- कारककारक ग्रहकारक म्हणजे विशिष्ट व्यक्ती, वस्तू किंवा आयुष्याच्या क्षेत्राचे प्रतिनिधित्व करणारा ग्रह. उदाहरणार्थ, गुरू हा संततीचा कारक आहे आणि शुक्र जोडीदाराचा.
- षड्बलसहापट बलषड्बल ग्रहाचे एकूण बल सहा स्रोतांवरून (स्थान, दिशा, काल, गती, नैसर्गिक आणि दृष्टी) मोजते, जे रूप नावाच्या एककांत व्यक्त केले जाते.
- अष्टकवर्गअष्टकवर्ग ही गुणांवर आधारित प्रणाली आहे जी सात ग्रह आणि लग्न यांच्या दृष्टिकोनातून प्रत्येक राशी आणि भावाला गुण देते, आणि बल तसेच भ्रमणांची वेळ ठरवण्यासाठी वापरला जाणारा बिंदू नकाशा तयार करते.
ग्रहबळ कसे ठरवले जाते
ग्रहाचा प्रभाव तो कोणता ग्रह आहे यापेक्षा तो किती चांगल्या स्थितीत आहे यावर अधिक अवलंबून असतो, आणि ज्योतिषात हे मोजण्याचे अनेक निकष आहेत. पहिला निकष म्हणजे प्रतिष्ठा: ग्रह एका राशीत उच्च आणि तिच्या विरुद्ध राशीत नीच असतो, स्वराशीत आणि मित्रराशीत सुखी, तर शत्रुराशीत अस्वस्थ. अस्त, म्हणजे सूर्याच्या फार जवळ असणे, ग्रहाची स्वतःचे कारकत्व देण्याची क्षमता कमी करते, तर वक्री असणे त्याला अधिक तीव्रपणे आणि अंतर्मुखपणे कार्य करायला लावते.
ग्रह दृष्टीद्वारे दूरवरूनही प्रभाव टाकतात. प्रत्येक ग्रह स्वतःपासून सातव्या भावावर दृष्टी टाकतो; मंगळ याशिवाय चौथ्या आणि आठव्या, गुरू पाचव्या आणि नवव्या, आणि शनी तिसऱ्या आणि दहाव्या भावावर दृष्टी टाकतो. संख्यात्मक मूल्यमापनासाठी षड्बल सहा प्रकारची बळे (स्थान, दिक्, काल, चेष्टा, नैसर्गिक आणि दृक् बळ) एकत्र करते, आणि अष्टकवर्ग प्रत्येक ग्रहासाठी प्रत्येक राशीला 0 ते 8 गुण देतो, जे विशेषतः गोचराचे मूल्यमापन करताना उपयोगी ठरते.
राहू आणि केतू, चंद्राचे पात बिंदू, हे भौतिक शरीर नसलेले छाया ग्रह आहेत: चंद्राचा मार्ग सूर्याच्या मार्गाला जिथे छेदतो ती जागा ते दर्शवतात, आणि नेहमी एकमेकांच्या अगदी समोर असतात. राहू भूक आणि ऐहिक महत्त्वाकांक्षेचा सूचक आहे, तर केतू वैराग्याचा आणि मागील जन्मातून आलेल्या कौशल्यांचा. शेवटी, कारक ग्रहांना व्यक्ती आणि विषयांशी जोडतात. आत्मकारक, म्हणजे आपल्या राशीत सर्वाधिक अंश असलेला ग्रह, परंपरेच्या एका शाखेत प्रत्यक्ष आत्म्याचा कारक मानला जातो.