जानकारी

भाषा

बाह्र भाव

पहिलो भाव

यसलाई यसो पनि भनिन्छ: तनु भाव, लग्न भाव, आरोहण भाव

ज्योतिषमा पहिलो भावले के जनाउँछ?

पहिलो भाव (तनु भाव) आफ्नै भाव हो — तपाईंको शरीर, रूप, ओज, स्वभाव र जीवनको समग्र दिशा। यो लग्न (आरोहण) मा आधारित हुन्छ, अर्थात् जन्मको समयमा पूर्वी क्षितिजमा उदाएको राशिमा।

चार केन्द्र भावमध्ये पहिलो भएकाले यो कुण्डलीको सबैभन्दा बलियो सन्दर्भ-बिन्दु हो: अरू सबै भाव यसैबाट गनिन्छन्। यहाँ रहेका ग्रहले व्यक्तित्वलाई सिधै रङ दिन्छन्, र पहिलो भावको स्वामीको स्थितिले तपाईंको ऊर्जा स्वाभाविक रूपमा कता बग्छ भन्ने देखाउँछ।

सूर्य यसको नैसर्गिक कारक हो। बलियो पहिलो भाव र त्यसको स्वामी राम्रो स्वास्थ्य, आत्मविश्वास र आत्म-निर्देशनको सूचक मानिन्छ; यहाँको पीडा कुण्डलीमा सबैभन्दा पहिले जाँचिन्छ।

तनु भाव, शरीरको घर

हरेक वैदिक कुण्डलीको सुरुवात पहिलो भावबाटै हुन्छ। यसका पुराना नामले नै बताइदिन्छन् यसमा के छ। तनु भाव अर्थात् शरीरको भाव, लग्न भाव अर्थात् उदाउने राशिको भाव, र जन्म भाव अर्थात् जन्मको नै भाव। नैसर्गिक राशिचक्रको पहिली राशि मेष, स्वामी मंगल, र यो भावमा मेषको त्यही अगाडि धकेल्ने जोश बाँकी रहन्छ, सुरु गर्ने र जीवनसामु उभिने तान।

शरीर र रूप यहीँ पर्छन्, सँगै प्राणशक्ति, स्वास्थ्य, स्वभाव, टाउको, र जीवन जुन दिशामा ढल्किन्छ त्यो पनि। पूर्ण-राशि पद्धतिमा यो केवल त्यही राशि हो जो जन्मको बेला पूर्वी क्षितिजमा उदाउँदै थियो। बाँकी हरेक भाव यसैबाट गनिन्छ। कुण्डलीमा अरू जे भए पनि, पढाइ यहीँबाट सुरु हुन्छ।

एकैसाथ केन्द्र र त्रिकोण

चार केन्द्रमध्ये पहिलो यही हो, त्यसैले यहाँ बसेका ग्रह खुलेर काम गर्छन् र व्यक्तित्वमा सिधै रङ चढाउँछन्। पञ्चम र नवमसँग धर्म त्रिकोणको सुरुवात पनि यहीँबाट हुन्छ। यसले यही एक भाव बनाउँछ जो दुवै समूहमा पर्छ, र यही दोहोरो सदस्यताको बलमा परम्पराले यसलाई कुण्डलीको सबभन्दा महत्त्वपूर्ण भाव भन्छ।

एउटा प्राविधिक कुरा पनि यहीँ टुंगिन्छ। शुभ ग्रह केन्द्रको स्वामी बन्दा आफ्नो केही शुभता गुमाउँछन्, यही केन्द्राधिपति नियम हो। लग्नेश यो नियमबाट बच्छ। पहिलो भाव त्रिकोण पनि हो, र त्यसको स्वामी जुनसुकै ग्रह होस्, शुभै गनिन्छ। गुरु र बुधले पहिलो भावमा दिग्बल पाउँछन्। पहिलो भाव मारक होइन; त्यो भूमिका दोस्रो र सातौंको हो, र यी दुईमा दोस्रो बढी बलियो छ।

सूर्य, लग्नेश र चन्द्र

पहिलो भावको नैसर्गिक कारक सूर्य हो, जो आत्मा, प्राणशक्ति र आफ्नै खुट्टामा उभिने क्षमता देखाउँछ। दोस्रो कारक लग्नेश हो, र दुईमध्ये धेरैजसो यही बढी काम लाग्छ, किनभने त्यसको राशि, बल र स्थान बताइदिन्छ मानिसको ऊर्जा वास्तवमा कहाँ जान्छ। मन र स्वभावका लागि ज्योतिषीले यिनसँगै चन्द्र पनि हेर्छन्। त्यसैले लग्न र चन्द्र राशि छुट्टाछुट्टै सन्दर्भबिन्दु रहन्छन्।

यो भाव एक्लै धेरै कम पढिन्छ। नवमांश (D-9) जोडिएका ग्रहको भित्री बल देखाउँछ। अरू दुई जाँच परम्पराको राशि-आधारित पक्षबाट आउँछन्। एक हो आत्मकारक, अर्थात् आफ्नो राशिमा सबभन्दा उच्च अंशमा उभिएको ग्रह। अर्को हो आरूढ लग्न। लग्न बताउँछ मानिस के हो; आरूढ लग्न बताउँछ मानिसहरू उसलाई के ठान्छन्।

कहाँबाट सुरु गर्ने, र सूर्य राशिको भ्रम

सुरुवात उदाउने राशिबाट गर्नुहोस्। त्यसपछि पहिलो भावमा बसेका ग्रह हेर्नुहोस्, त्यसपछि लग्नेश, त्यो कहाँ छ र कति बलमा। अन्तमा लग्नमाथि पर्ने दृष्टिहरू। पहिलो भाव खाली हुनु सामान्य कुरा हो। यसले केही घट्दैन, किनभने उदाउने राशि र लग्नेश यो भाव आफ्नै बलमा थाम्छन्। समयका लागि पहिले लग्नेशको महादशा र अन्तर्दशा लिनुहोस्, सँगै लग्नबाट गुज्रिने शनि वा गुरु।

एउटा भ्रम हटाउनै पर्छ। पहिलो भाव तपाईंको सूर्य राशि होइन। पश्चिमी राशिफल स्तम्भ पढ्ने बानी परेका मानिस आफ्नो राशि त्यहीँ मान्छन् जहाँ सूर्य थियो, तर ज्योतिषको कुण्डली लग्नमा उभिन्छ, र भारतीय ज्योतिषीले कसैको राशि भन्दा सामान्यतः चन्द्रको राशि भन्छन्। लग्न लगभग हरेक दुई घण्टामा बदलिन्छ। सही जन्मसमयको मोल कुण्डलीमा अन्त कतै यति छैन।

पहिलो भाव बारे सामान्य प्रश्नहरू

ज्योतिषमा पहिलो भावले के देखाउँछ?

आफैंलाई। शरीर, रूप, प्राणशक्ति, स्वास्थ्य, स्वभाव र जीवनको समग्र दिशा सबै यहीँ पर्छन्। यसको पुरानो नाम तनु भाव, अर्थात् शरीरको भाव, र यसको आधार लग्न, जन्मको बेला उदाउने राशि।

पहिलो भावलाई सबभन्दा महत्त्वपूर्ण भाव किन भनिन्छ?

किनभने बाँकी हरेक भाव यसैबाट गनिन्छ, र यही एक भाव केन्द्र र त्रिकोण दुवै हो। परम्पराले यसको स्वामीलाई केन्द्राधिपति नियमबाट छुट पनि दिन्छ र लग्नेशलाई हरेक कुण्डलीमा शुभ मान्छ।

पहिलो भाव मेरो सूर्य राशि नै हो?

होइन। पहिलो भाव त्यो राशि हो जो तपाईंको जन्मको बेला पूर्वमा उदाउँदै थियो, सूर्य जहाँ थियो त्यो होइन। लग्न करिब हरेक दुई घण्टामा सर्छ, त्यसैले त्यो निश्चित गर्न सही जन्मसमय चाहिन्छ।

← बाह्र भाव