वैदिकज्योतिषशब्दकोशः
द्वादश भावाः
कुण्डल्याः द्वादश भावाः किं सूचयन्ति — आत्मनः आरभ्य मोक्षपर्यन्तम्।
प्रथमभावःतनुभावः, लग्नभावःप्रथमभावः (तनुभावः) आत्मनः भावः अस्ति — शरीरम्, रूपम्, ओजः, स्वभावः, जीवनस्य समग्रा दिशा च। सः लग्नेन आधारितः — जन्मकाले पूर्वक्षितिजे उदितया राशिना।द्वितीयभावःधनभावः, सम्पत्तेः भावःद्वितीयभावः (धनभावः) सञ्चितं धनम्, कुटुम्बम्, वाणीम्, अन्नम्, मूल्यानि च अधितिष्ठति — यत् त्वं धारयसि यथा च आत्मानम् अभिव्यनक्षि।तृतीयभावःसहजभावः, पराक्रमस्य भावःतृतीयभावः (सहजभावः) साहसम्, उद्यमम्, कनिष्ठभ्रातृभगिनीः, सम्भाषणम्, कौशलानि, लघुयात्राश्च अधितिष्ठति।चतुर्थभावःसुखभावः, बन्धुभावः, गृहस्य भावःचतुर्थभावः (सुखभावः) मातरम्, गृहम्, भूमिं सम्पत्तिं च, वाहनानि, आधारभूतां शिक्षाम्, आन्तरिकं सन्तोषं च अधितिष्ठति।पञ्चमभावःपुत्रभावः, सन्तानस्य भावःपञ्चमभावः (पुत्रभावः) सन्तानम्, बुद्धिम्, सृजनशीलताम्, प्रेम, शिक्षाम्, पूर्वपुण्यं च — पूर्वजन्मभ्यः आनीतं पुण्यम् — अधितिष्ठति।षष्ठभावःअरिभावः, रोगभावः, शत्रूणां भावःषष्ठभावः (अरिभावः रोगभावो वा) शत्रून्, रोगम्, ऋणम्, विवादम्, स्पर्धाम्, दैनन्दिनीं सेवां वृत्तिं वा अधितिष्ठति।सप्तमभावःयुवतिभावः, कलत्रभावः, विवाहस्य भावःसप्तमभावः (युवतिभावः कलत्रभावो वा) विवाहम्, दाम्पत्यम्, दीर्घकालिकां सहभागिताम्, व्यावसायिकं सन्धिं च अधितिष्ठति — यत् सर्वम् आत्मनः साक्षात् सम्मुखे तिष्ठति।अष्टमभावःरन्ध्रभावः, आयुर्भावः, परिवर्तनस्य भावःअष्टमभावः (रन्ध्रभावः) आयुः, आकस्मिकघटनाः, रूपान्तरम्, उत्तराधिकारम्, संयुक्तसम्पत्तिम्, अनुसन्धानम्, गुह्यविद्यां च अधितिष्ठति।नवमभावःधर्मभावः, भाग्यभावः, सौभाग्यस्य भावःनवमभावः (धर्मभावः भाग्यभावो वा) भाग्यम्, धर्मम्, पितरम्, गुरुम्, उच्चशिक्षाम्, दर्शनम्, दीर्घयात्रां तीर्थाटनं वा अधितिष्ठति।दशमभावःकर्मभावः, वृत्तेः भावःदशमभावः (कर्मभावः) वृत्तिम्, व्यवसायम्, सामाजिकां प्रतिष्ठाम्, अधिकारम्, जगति दृश्यमानानि कर्माणि च अधितिष्ठति।एकादशभावःलाभभावः, लाभस्य भावःएकादशभावः (लाभभावः) लाभम्, आयम्, इच्छापूर्तिम्, मित्राणि, सम्पर्कजालम्, ज्येष्ठभ्रातृभगिनीश्च अधितिष्ठति।द्वादशभावःव्ययभावः, हानेः मोक्षस्य च भावःद्वादशभावः (व्ययभावः) व्ययम्, हानिम्, अन्तम्, निद्राम्, एकान्तम्, विदेशम्, मोक्षं च — आध्यात्मिकीं मुक्तिम् — अधितिष्ठति।